Ausgangssituation

Die Schwäche der Institutionen und das Misstrauen der Bürger gegenüber dem Staat stellen zentrale Herausforderungen auf dem Weg zu einer funktionierenden demokratischen Ordnung in Kosovo dar. Damit der Staat als leistungsfähig, fair und entwicklungsorientiert wahrgenommen werden kann, müssen staatliche Ressourcen transparent und verantwortungsvoll erhoben und eingesetzt werden. Hier kommt dem Parlament eine Schlüsselstellung zu. Die parlamentarische Kontrolle des Regierungshandelns erfolgt jedoch oftmals nur oberflächlich. Auch wirken sich die Empfehlungen des Obersten Rechnungsprüfers und des Rechnungskontrollausschusses kaum auf die Aufstellung folgender Haushalte aus. Der Haushaltsplan bietet eine nur unzureichende Grundlage für die Einforderung von Rechenschaft durch Parlament und Öffentlichkeit.
Der enge fiskalpolitische Rahmen wird durch neu verankerte Fiskalregeln weiter eingeschränkt. Das Finanzministerium ist gefordert, effektive Strategien zur Bekämpfung des großen informellen Sektors zu entwickeln und umzusetzen. Die Steuerverwaltung muss ihre Leistungsfähigkeit konsequent erhöhen, um nicht zuletzt die im Zuge regionaler Integration mittelfristig sinkenden Einnahmen aus Zöllen und Abgaben an der Grenze durch die Erhebung von Steuern ausgleichen zu können.

Ziel

Die mit der Kontrolle der öffentlichen Finanzen befassten Fachausschüsse im Parlament füllen ihr Mandat aus. Sie nehmen relevante Aspekte der öffentlichen Finanzen in den Blick, fordern auf Basis belastbarer und vollumfänglicher Informationen Rechenschaft ein und stellen so eine wirksame parlamentarische Haushaltskontrolle sicher. Die Steuerverwaltung ist in der Lage, Betriebsprüfungen professionell durchzuführen. Im Umgang mit Steuerpflichtigen achtet sie auf Gleichbehandlung und Transparenz.

Vorgehensweise

Das Projekt berät den Haushalts- und Finanzausschuss, um dessen Rolle im Haushaltskreislauf und die Haushaltstransparenz zu stärken. Es fördert darüber hinaus die Fähigkeiten des Ausschusses zur Gesetzesfolgenabschätzung. Um die Ausschussarbeit zu verbessern, unterstützt das Vorhaben die Entwicklung einer internen Geschäftsordnung, eines Berichterstattersystems und die Stärkung des Ausschusssekretariats. Die beginnende Kooperation mit dem Rechnungskontrollausschuss wird Beratungen zur Mandatsklärung, einer effizienteren Arbeitsweise und einer besseren Vernetzung im Sektor umfassen. Die Formalisierung des Informationsaustausches zwischen Parlament, Finanzministerium und unabhängigen Institutionen ist ein weiterer Ansatzpunkt.
Die Steuerverwaltung wird durch Methodentraining für Steuerprüfer, die Einführung einer Prüfsoftware, die Schaffung einer Bußgeld- und Strafsachenstelle und die Erweiterung des Informationsangebotes für die Steuerzahler unterstützt. Seit April 2013 wird die Steuerverwaltung zudem durch einen Experten für internationale Steuerabkommen beraten.

Wirkungen

Der Haushalts- und Finanzausschuss im Parlament der Republik Kosovo nimmt seine Aufgaben verstärkt wahr. Dies kommt in der detaillierteren Beratung von Gesetzentwürfen und der Nutzung parlamentarischer Instrumente zum Ausdruck. In den letzten Haushaltsberatungen konnte der Ausschuss deutlich mehr Budgetorganisationen in den Blick nehmen und sich inhaltlich eingehender mit ihnen befassen. Die Gesetzesfolgenabschätzungen des Ausschusses sind verbessert, der Informationsaustausch mit den unabhängigen Institutionen und dem Finanzministerium formalisierter. Die gendersensible Planung und Aufstellung des Haushaltes 2015 wurde auf zentraler und lokaler Ebene erfolgreich veranschaulicht.
Die Effektivität der von der kosovarischen Steuerverwaltung durchgeführten Prüfungen ist seit 2011 deutlich gestiegen. Dies belegen sowohl der Anstieg der erzielten Prüfergebnisse aus Steuern, Strafen und Zinsen zwischen 2011 und 2013 als auch der Anstieg der durchschnittlichen Ergebnisse aus einzelnen Prüfungen. Eine gesonderte Bußgeld- und Strafsachenstelle wird seit April 2014 erfolgreich getestet.
 

Context

Institutional weakness and citizens’ mistrust towards the state are key challenges along the road to achieving a functioning democratic order in Kosovo. The raising and use of state resources must be transparent and responsible if the state is to be seen as effective, fair and development-focused. Parliament has a central role to play in this regard. However, parliamentary control of government activities is often no more than superficial. In addition, recommendations from the Office of the Auditor General and the Audit Committee have little impact on the preparation of subsequent budgets. Budgetary planning is currently an unsatisfactory basis for meeting demands for accountability from parliament and the general public.
The tight fiscal framework is further restricted by newly embedded fiscal rules. It is the task of the Ministry of Finance to develop and implement effective strategies to combat the sizeable informal sector. The tax administration must systematically improve efficiency if, at the very least, it is to offset the medium-term decline in revenues from border duties and fees as a consequence of regional integration by levying taxes.

Objective

The parliamentary committees charged with monitoring public finances fulfil their mandate. They pay due consideration to relevant aspects of public finance, demand accountability based on complete and reliable data, and in so doing ensure effective parliamentary budget control. The tax administration is equipped to conduct company audits on a professional basis. It ensures taxpayers are treated with equality and transparency.

Approach

The project advises the Budget and Finance Committee on its role in the budget cycle and on strengthening budget transparency. It also promotes the Committee’s ability to conduct regulatory impact assessments. In order to improve the work of the Committee, the project supports the development of internal rules of procedure and a reporting system and helps strengthen the Committee Secretariat. The newly established cooperation with the Audit Committee will include providing advice on clarifying its mandate, introducing a more efficient mode of operation and improving networking in the sector. Another focus is on formalising the exchange of information between parliament, the Ministry of Finance and independent institutions.
The project supports the tax administration by providing methodological training for tax inspectors, introducing inspection software, creating an office to handle fines and criminal cases and expanding the range of information available to taxpayers. Since April 2013 the tax administration has also been receiving advice from an expert on international taxation agreements.

Results

The Budget and Finance Committee of the parliament of the Republic of Kosovo is increasingly fulfilling its tasks and responsibilities. This is evident from the detailed consultations on draft legislation and the use of parliamentary instruments. In the most recent budget discussions, the Committee was able to take many more budget organisations into consideration and examine them in much greater detail. The Committee’s regulatory impact assessments have been improved, and the exchange of information with independent institutions and the Ministry of Finance is now more formalised. Gender-sensitive planning and preparation of the 2015 budget was successfully demonstrated at central and local level.
There has been a marked improvement in the effectiveness of the audits carried out by the Kosovar tax administration since 2011. This is evident both in the increase in inspection revenues achieved from taxes, fines and interest between 2011 and 2013 and in the rise in average revenues from individual inspections. A separate office has been set up to handle fines and criminal cases, which officials have been successfully trialling since April 2014.
 

Pozadina

Slabe institucije kao i nepoverenje građana spram države zastupaju neke od glavnih izazova na putu prema demokratsko funksionalnom redu na Kosovu. Kako bismo državu okarakterisali kao efikasnu, pravnu i ekonomsko orijentisanu, državni resursi trebaju biti prikupljeni i na odgovornom kao i transparentnom načinu iskorišċeni. U ovom slučaju skupština igra ključnu ulogu. Međutim i pored toga, parlamentarna kontrola vladinih delatnosti je veoma često samo površno izvršena. Šta više, preporuke kancelarije Generalnog Revizora i Revizjske Komisije imaju malo uticaja na izradu nastupajuċih budžeta. Budžetsko planiranje predstavlja insuficijentnu osnovu za udovoljavanje zahteva za davanje odgovornosti Skupštini i šire javnosti.
Uski fiskalni okvir je dodatno ograničen od novo integrisanih fiskalnih pravila. Ministarstvo Finasija mora izraditi i sprovesti delotvorne strategije za borbu protiv velikog obima neformalnog sektora. Poreska Uprava treba neprekidno poboljšati svoju efikasnost, iz čistoga razloga za umirenje stvaranja prihoda od poreza zapravo od carinskog oporezivanja i drugih graničnih obveza, koje u srednjoročnom periodu su u padu kao rezultat regionalnih integracija.

Cilj

Parlamentarne komisije, odgovorne za kontrolu javnih finasija, ispunjavaju odnosne mandate. Vrše pregled relevantnih aspekata javnih finansija, traže odgovornost osnivajuċi se na potpunim i pouzdanim podatcima, obezbeđujuċi tako delotvornu paralemtarnu kontrolu budžeta. Poreska uprava u stanju je izvršiti kontrolu poslovanja na profesionalnom načinu. Obezbeđuje svim poreskim obveznicima pravično i transparentno oporezivanje.

Pristup

Projekat savetuje Komisiju za Budžet i Finansije što se tiċe uloge u budžetskom ciklusu i jačanju budžetske transparentnosti. Takođe unapređuje sposobnost Komisije u vrednovanju regulativnog uticaja. Da bi poboljšali rad Komisije, projekat podržava izradu internih pravila postupaka, sistema izveštavanja, kao i pomaže u jačanju Sekretariata Komisije. Započeta saradnja sa Komisijom za Reviziju, obuhvatiċe davanje saveta za objašnjenje mandata komisije, predstavljanje efikasnijeg tečaja rada kao i boljeg umrežavanja unutar sektora. Formalizacija razmene informacija između Skupštine i Ministarstva Finansije kao i nezavisnih Institucija predstavlja dodatnu tačku rada.
Poreska Uprava biċe podržavana posredstvom metodoloških obuka za poreske inspektore, ubacivanju za upotrebu kontrolnog softvera, uspostave odeljenja za postupanja s kaznama i krivičnim delima, kao i proširenju davanja raspoložljivih informacija poreskim obveznicima. Počevši od aprila 2013, Poreskoj Upravi obezbeđuju se saveti od jednog stručnjaka za međunarodne poreske sporazume.

Rezultati

Komisija za Budžet i Finansije Skuptšine Republike Kosova ukazuje na poboljšanje u ispunjavanju zadataka. To je uviđeno i tokom detaljnih konsultacija u vezi sa nacrt zakonima i upotrebi parlamentarnih instrumenata. Tokom zadnjeg pregleda budžeta, Komisija bila je u stanju da razmotri viši broj budžetnih organizacija kao i da vrši detalnije preglede. Komisija je poboljšala vrednovanje regulativnog uticaja, dok je razmena informacija sa nezavisnim institucijama i Ministarstvom Finansija zvaničnija. Planiranje i priprema senzitivnog rodnog budžeta za 2015 godinu, je uspešno dokazana kako na centralnom tako i lokalnom nivou.
Postignut je značajan uspeh efikasnosti kontrola, izvršenih od strane Poreske Uprave Kosova počevši od 2011 godine. To se odražava kako u porastu prihoda kao rezultat kontrole oporezivanja, kažnjivanja i interesa tokom perioda 2011-2013, tako i u porastu prosečnih prihoda od individualnih kontrola. Posebna kancelarija za kaznene postupke i krivična dela je u fazi uspešnog testiranja od aprila 2014 godine.
 

Konteksti

Institucionet e dobëta dhe mosbesimi i qytetarëve ndaj shtetit janë ndër sfidat kryesore në rrugën drejt një rendi funksional demokratik në Kosovë. Për të perceptuar një shtet si efikas, të drejtë dhe të orientuar drejt zhvillimit, resurset shtetërore duhet të grumbullohen dhe të përdoren në mënyrë transparente dhe të përgjegjshme. Këtu Parlamenti luan një rol kyç. Megjithatë, kontrolli parlamentar i veprimeve të qeverisë është shpesh vetëm sipërfaqësor. Përveç kësaj, rekomandimet nga Zyra e Auditorit të Përgjithshëm dhe nga Komisioni i Auditimit kanë pak ndikim në përgatitjen e buxheteve vijuese. Planifikimi buxhetor paraqet një bazë të pamjaftueshme për të plotësuar kërkesën për llogaridhënie nga Kuvendi dhe publiku i gjerë.
Korniza e ngushtë fiskale është edhe më tej e kufizuar nga rregullat fiskale të sapointegruara. Ministria e Financave duhet të zhvillojë të dhe zbatojë strategji efektive për të luftuar sektorin e madh joformal. Administrata Tatimore duhet të përmirësojë vazhdimisht efikasitetin, jo më pak për arsye që duhet barazuar gjenerimin e të hyrave nga tatimet me të hyrat nga doganat dhe detyrimet në kufi, të cilat në periudhën afatmesme janë në rënie e sipër si rezultat i integrimeve rajonale.

Qëllimi

Komisionet parlamentare përgjegjëse për kontrollin e financave publike të përmbushin mandatin e tyre. Të shqyrtojnë aspektet relevante të financave publike, të kërkojnë llogaridhënie duke u bazuar në të dhëna të plota dhe të besueshme, duke siguruar kështu një kontroll parlamentar efektiv të buxhetit. Administrata Tatimore të jetë në gjendje të kryejë kontrollet e bizneseve në mënyrë profesionale. Ajo duhet të sigurojë që tatimpaguesit të trajtohen në mënyrë të barabartë dhe me transparencë.

Qasja

Projekti këshillon Komisionin për Buxhet dhe Financa për rolin që ka në ciklin buxhetor dhe në fuqizimin e transparencës buxhetore. Gjithashtu, ai promovon aftësinë e Komisionit për të kryer vlerësimin e ndikimit rregullativ. Për të përmirësuar punën e Komisionit, projekti mbështet zhvillimin e Rregullave të Brendshme të Procedurës, sistemit të raportimit, si dhe ndihmon në fuqizimin e Sekretariatit të Komisionit. Bashkëpunimi i filluar me Komisionin për Auditim, do të përfshijë ofrimin e këshillave për sqarimin e mandatit të tij, prezantimin e rrjedhjes më efikase të punës, si dhe përmirësimin e rrjetëzimit në sektor. Gjithashtu veprohet në drejtim të formalizimit të shkëmbimit të informatave në mes të Parlamentit, Ministrisë së Financave dhe Institucioneve të pavarura.
Administrata Tatimore mbështetet përmes ofrimit të trajnimeve metodologjike për inspektorët tatimorë, futjen në përdorim të softuerit kontrollues, krijimit të një zyreje për trajtimin e gjobave dhe rasteve penale, si dhe zgjerimin e ofertës së informatave të disponueshme për tatimpaguesit. Që nga prilli 2013, Administrata Tatimore këshillohet nga një ekspert për marrëveshje ndërkombëtare tatimore.

Rezultatet

Komisioni për Buxhet dhe Financa i Kuvendit të Republikës së Kosovës shënon përmirësim në përmbushjen e detyrave. Kjo është bërë e dukshme në konsultimet e hollësishme lidhur me projektligjet dhe përdorimin e instrumenteve parlamentare. Në shqyrtimin e fundit të buxhetit, Komisioni ishte në gjendje të marrë parasysh më shumë organizata buxhetore dhe të bëjë shqyrtim më të hollësishëm. Komisioni ka përmirësuar vlerësimin e ndikimit rregullativ, dhe shkëmbimi i informatave me institucionet e pavarura dhe Ministrinë e Financave tani është më i zyrtarizuar. Planifikimi dhe përgatitja e buxhetit të ndjeshëm gjinor të vitit 2015 është demonstruar me sukses në nivel qendror dhe lokal.
Është shënuar një përmirësim i dukshëm në efikasitetin e kontrolleve të kryera nga Administrata Tatimore e Kosovës që nga viti 2011. Kjo reflektohet si në rritjen e të hyrave nga kontrolli i tatimeve, gjobave dhe interesit në periudhën 2011-2013, ashtu edhe në rritjen e të hyrave mesatare nga kontrollet individuale. Një zyrë e veçantë për trajtim të gjobave dhe rasteve penale është duke u testuar me sukses që nga prilli i vitit 2014.